Ptaki rajskie, cudowronki (Paradisaeidae) należą do rzędu wróblowych (Passeriformes) i podrzędu śpiewających (Oscines). Tradycyjnie uważa się, że ptaki rajskie są spokrewnione z altannikami (Ptilonorhynchidae). Niektóre badania zdają się jednak wskazywać na to, że linie ewolucyjne altanników i ptaków rajskich rozdzieliły się 28 mln lat temu. Badania genetyczne dowodzą, że ptaki rajskie są spokrewnione z krukowatymi (Corvidae) i według nowej klasyfikacji są umieszczane z nimi oraz innymi powiązanymi rodzinami w jednej nadrodzinie o nazwie Corvidea. Jednak ciągle nie ma jednej klasyfikacji, która zadowoliłaby wszystkich ornitologów. Dawniej rodzina ptaków rajskich dzieliła się na dwie podrodziny: płatkonosy (Cnemophilinae) oraz ptaki rajskie (Paradisaeinae). Obecnie grupę płatkonosów umieszcza się w odrębnej rodzinie o nazwie (Cnemophilidae) i wydaje się, że płatkonosy mogą być bliżej spokrewnione z jagodziakami (melanocharitidae) niż z ptakami rajskimi. Rzecz nie jest jeszcze do końca wyjaśniona.
Rodzina płatkonosów składa się z trzech gatunków i dwóch rodzajów: Cnemophilus i Loboparadisea. Płatkonosy występują w lasach Nowej Gwinei. Ptaki z rodzaju Cnemophilus są poligamiczne, a gatunek Loboparadisea sericea (płatkonos żółtobrzuchy) jest mało znany. Ptaki z tej rodziny mają słabe dzioby o szerokim rozwarciu, z nieutwardzonym obszarem przynosowym. Mają również stosunkowo słabe nogi i stopy, słabsze niż ptaki rajskie. Płatkonosy żywią się wyłącznie owocami, nawet w młodym wieku. Samce są znacznie bardziej jaskrawo ubarwione niż samice. Tylko u płatkonosa ognistego (Cnemophilus macgregorii), u obu płci, występuje na głowie w płaszczyźnie strzałkowej, niewielki czub złożony z kilku nitkowatych, sierpokształtnych piór. Gniazda płatkonosów o podstawie z kilku grubych i krótkich zdrewniałych patyków są gęsto splecione z cienkich łodyg orchidei, pokryte mchem i paprociami, są zamknięte i mają kształt zgrubsza kulisty. Ptaki składają jedno jajo, a samica sama opiekuje się jajami i pisklętami.
Rodzina ptaków rajskich (Paradisaeidae) liczy ok. 40 gatunków zgrupowanych w ok. 16 rodzajach. Większość gatunków żyje na Nowej Gwinei i okolicznych wyspach. 2 gatunki: grabiec (Lyrocorax pyrrhopterus) i flagowiec (Semioptera Wallacei) występują na północnych Molukach (indonezja), a 2: ozdobnik rajski (Ptiloris paradiseus) i ozdobnik mały (Ptiloris victoriae) są endemiczne i występują we wschodniej Australii. 2 gatunki: ozdobnik wspaniały (Ptiloris magnificus) i fałdowron stalowy (Manucodia - Phonygammus - keraudrenii) występują na Nowej gwinei i na północnowschodnim krańcu Australii. Ogólnie rzecz biorąc, ptaki rajskie występują w tropikalnych lasach deszczowych na nizinach i w górach. Można je również spotkać w wilgotnych lasach, ogrodach i w stosunkowo suchych zadrzewieniach na otwartej sawannie (fałdowron czarny - Manucodia atra lub ater).
Rodzina cudowronek (Paradisaeidae) zawiera 7 gatunków w trzech rodzajach (Manucodia, Macgregoria i Lycocorax), które są znane lub uważane za monogamiczne. Pozostałe rodzaje i gatunki są znane lub uważane za poligamiczne. Ptaki z tej rodziny są blisko spokrewnione i dlatego obserwuje się wiele mieszańców międzygatunkowych występujących między gatunkami wewnątrz danego rodzaju, jak również między gatunkami w różnych rodzajach. Hybrydyzacja wydaje się być ograniczona do gatunków poligamicznych.
Sądzę, że polska nazwa "cudowronki" wzięła się stąd, że ptaki z rodziny Paradisaeidae swoim kształtem przypominają wrony; niektóre gatunki (z rodzaju Paradigalla, Manucodia, Lycocorax i Macgregoria) mają czarne upierzenie z zielonym lub niebieskim połyskiem; w dodatku niektóre ptaki wydają kraczące odgłosy. Cudowronki mają silne nogi i stopy, co zapewnia im doskonałą przyczepność podczas akrobatycznych ewolucji. Dzioby ptaków rajskich mają różne kształty: mogą być długie lub krótkie, cienkie lub grube, proste lub zakrzywione. Ptaki rajskie mają 10 lotek pierwszorzędowych i 12 piór w ogonie. U większości rodzajów skrzydła są zaokrąglone. W kilku rodzajach u dorosłych samców zewnętrzne lotki mają zmieniony kształt, co sprawia, że pióra te podczas lotu wytwarzają charakterystyczne, mechaniczne dźwięki. Fałdowron stalowy (Manucodia - Phonygammus - keraudrenii), o długości ok. 25 cm, ma mocno wydłużoną i zwiniętą tchawicę o długości ok. 80 cm, której zwoje umieszczone są między mostkiem a skórą. Taki kształt tchawicy (podobnie jak u żurawi i innych ptaków o wydłużonej tchawicy) umożliwia fałdowronom wytwarzanie bardzo głośnych dźwięków, słyszalnych z dużej odległości.
Wśród ptaków rajskich są tak małe jak latawiec królewski (Cicinnurus regius), mierzący 15 cm długości i ważący 50 g oraz tak duże jak fałdowron rogaty (Manucodia comrii), mierzący 44 cm długości i ważący 450 g. Najdłuższą cudowronką jest pyszałek ozdobny (Epimachus fastuosus), który ma aż 110 cm długości. Z reguły samce cudowronek są większe i cięższe od samic. U gatunków z czarnym upierzeniem (Manucodia, Paradigalla, Lycocorax, Macgregoria) nie obserwuje się dymorfizmu płciowego w ubarwieniu, jednak upierzenie samic jest bardziej matowe, a akcenty barwne są mniej jaskrawe niż u samców. Wydaje się, że wszystkie poligamiczne gatunki wykazują dymorfizm płciowy w ubarwieniu, przy czym pióra dorosłych samców wielu gatunków są bardzo kolorowe i mają bardzo wymyślne, często dziwaczne kształty. Pióra ozdobne mogą zwisać po bokach ciała w postaci trenów o różnej długości, szyję ozdabiają niekiedy kołnierze o rozmaitych kształtach. Pióra ozdobne mogą być miękkie lub sztywne, mogą mieć postać chorągwi lub drutów, mogą przybierać też niekiedy formę powykręcanych taśm. Np. znacznie zmienione i wydłużone pióra na głowie u gatunków z rodzaju Parotia i Pteridophora mogą być podnoszone aż do pionu przez szczególnie rozwinięte silne mięśnie. Kilka gatunków ma barwne obszary nagiej skóry. Np. latawiec krasnogrzbiety (Cicinnurus respubblica) ma duży, jasnoniebieski obszar nagiej skóry na głowie. U niektórych gatunków występują jaskrawo ubarwione korale lub nogi i stopy. Obszary nagiej skóry są zwykle jaskrawsze u samców niż u samic i są eksponowane w czasie zalotów, jak również spełniają funkcję sygnałów wewnątrz gatunku. Samce, u których wnętrze dzioba jest jaskrawo ubarwione, otwierają szeroko dziób ukazując jego wnętrze podczas zalotów. Samice gatunków poligamicznych są znacznie mniej kolorowe niż samce. Są szare z elementami stonowanego brązu lub żółci (rodzaj Paradisaea) lub brązowe (albo rdzawe) z wierzchu i jasnoszare od spodu. Samce osiągają w pełni wybarwione i ukształtowane upierzenie dopiero po 5-7 latach. Samice natomiast są gotowe do rozrodu znacznie wcześniej - po roku lub po dwóch latach.
W czasie zalotów samce przywabiają partnerki przez wydawanie głośnych odgłosów, prezentowanie kolorowego i wymyślnie ukształtowanego ozdobnego upierzenia oraz wykonywanie skomplikowanych tańców godowych. Na przykład samce z rodzaju Paradisaea wykonują głębokie skłony, żeby ich ozdobne pióra zostały uniesione ponad plecy i głowę; samce cudowronki białopiórej (Paradisaea guilielmi) i cudowronki błękitnej (Paradisaea rudolphi) zawisają głową w dół. Żeby jeszcze lepiej pokazać swoje ozdobne upierzenie, ptaki często wolno i rytmicznie uginają nogi. Szczególnie skomplikowane tańce godowe występują u ptaków z rodzaju Cicinnurus i Parotia. Na przykład latawiec królewski (Cicinnurus regius) kiwa ogonem, puszy białe pióra na brzuchu i wykonuje akrobatyczne ewolucje, wisząc na gałęzi z szeroko otwartym dziobem jasnozielono zabarwionym wewnątrz. Samce gatunków poligamicznych oczyszczają z liści i innych szczątków plac na dnie lasu, tworząc sobie arenę, na której popisują się przed samicami. Na arenie samce śpiewają emitując głośne i ostre dźwięki podobne do krakania, dzwonienia, trąbienia, skrzeczenia oraz głośnych, wybuchowych okrzyków. Wśród dźwięków mechanicznych można wyróżnić uderzanie skrzydłami, klapanie dziobem, szelest piór i dźwięki wytwarzane przez pióra lecącego ptaka. U gatunków poligamicznych pokazy godowe mogą odbywać się zbiorowo lub pojedynczo. U niektórych gatunków tańce godowe nie odbywają się na oczyszczonych placach na dnie lasu, lecz na gałęziach drzew. Samice gatunków monogamicznych wydają odgłosy, po których można je zidentyfikować, natomiast u gatunków poligamicznych większość głośnych odgłosów pochodzi od samców, a samice są raczej milczące. Zaloty u gatunków monogamicznych są uproszczone i składają się z wydawania różnych odgłosów, przybierania specjalnych pozycji, a także elementów gonitwy w listowiu sklepienia lasu.
Cudowronki są w zasadzie wszystkożerne, jednak wydaje się, że głównym ich pożywieniem są owoce i organizmy zwierzęce. Oprócz owoców cudowronki mogą pić nektar, zjadać kwiaty, liście, owady, pająki żaby i jaszczurki. Ozdobnik mały (Ptiloris victoriae) podczas usuwania łupiny z owoców przytrzymuje owoc nogą. Większość ptaków rajskich karmi swoje pisklęta początkowo organizmami zwierzęcymi, a w miarę rozwoju piskląt włącza do pożywienia owoce. Pisklęta są z reguły karmione zwróconym pożywieniem. Cudowronki zbierają owady z liści, gałęzi i z kory drzew. Mogą nawet przeczesywać lub sądować korę próchniejących i martwych drzew. U gatunków głównie owadożernych między płciami występują znaczne różnice w długości i kształcie dziobów, co może mieć wpływ na ograniczenie interseksualnego współzawodnictwa o źródła pożywienia. Cudowronki (głównie brązowo ubarwione samice) często przyłączają się do różnogatunkowych żerujących stad złożonych z brązowych i czarnych ptaków. Cudowronki mogą żyć 15 a nawet do 25 lat.
Wszystkie gatunki, których gniazda są znane, gnieżdżą się samotnie. Samice gatunków poligamicznych same budują gniazda. Nie wiadomo, czy u gatunków monogamicznych budową gniazda zajmuje się tylko samica, czy buduje je wspólnie z samcem. Gniazda ptaków rajskich są umieszczane na gałęziach drzew. Astrapia białosterna (Astrapia mayeri) i ozdobnik mały (Ptiloris victoriae) ukrywają swoje gniazda w gęstym listowiu. Latawiec królewski, jako jedyny w rodzinie cudowronek, buduje swoje gniazdo w dziupli niezbyt wysokiego drzewa. Gniazda cudowronek są otwarte i mają kształt czarki. Z wyjątkiem rodzaju Manucodia (fałdowronów) gniazda cudowronek są zbudowane z łodyg orchidei, mchów i liści paproci i są umieszczone w rozwidleniu gałęzi. Gniazda fałdowronów są luźno splecione głównie z wąsów winorośli i zawieszone na widełkach poziommej gałęzi. Gatunki o dużych rozmiarach składają zwykle jedno jajo, a gatunki mniejsze - 2 lub niekiedy 3 jaja. Jaja są eliptyczne, różowawe do żółtawych poznaczone długimi i szerokimi smugami w kolorze szarym, brązowym, lawendowym lub fioletowo-szarym. Okres inkubacji trwa od 14 do 27 dni. Pisklęta wykluwają się pokryte skąpym puchem. Oczy piskląt otwierają się po ok. 6 dniach. Okres przebywania piskląt w gnieździe trwa od 14 do ponad 30 dni (jest dłuższy u ptaków gnieżdżących się na większych wysokościach, w górskich lasach).
Cudowronki zabijano dla ich piór, które były noszone przez członków papuaskich plemion oraz dla skór, które były przedmiotem handlu. Na ptaki rajskie polowano od 30 tysięcy lat, to jest od początku osiedlenia się ludzi na Nowej Gwinei. Zadziwiające jest to, że samce gatunków, na które najczęściej polowano, zaczynają zaloty zanim całkowicie dojrzeją ich ozdobne pióra. Wydaje się, że ptaki z tych gatunków zachowują się tak, jakgdybyy odczuwały potrzebę utrzymania populacji na właściwym poziomie. Wiadomo, że pióra ptaków rajskich były wysoko cenione w Azji już 2000 lat temu (prawdopodobnie nawet wcześniej), ale w zachodnim świecie nie słyszano o nich aż do XVI w. W 1520 roku sułtan Batchianu pokazał kilka skór ptaków rajskich Magellanowi i dał je w prezencie dla króla Hiszpanii. Nowogwinejczycy przy sporządzaniu skór na eksport usuwali ptakom nogi i skrzydła. Gdy dociekliwi żeglarze zapytali mieszkańców Moluków, jak te ptaki żyją, otrzymali odpowiedź, że są to ptaki bogów. Pływają one w niebie żywiąc się rosą, dopóki nie umrą i nie spadną na ziemię. Mit ten panował w Europie przez 150 lat. Do okresu pierwszych wypraw handlowych nawiązuje nazwa cudowronki wielkiej (Paradisaea apoda). Nazwa gatunkowa "apoda" pochodzi ze zlatynizowanej greckiej formy i oznacza "beznoga". Okres najintensywniejszych polowań na ptaki rajskie przypadał na przełom 19 i 20 wieku. Pióra były wtedy przedmiotem handlu, ponieważ służyły jako modne dodatki do damskich strojów. Obecnie wolno polować na ptaki rajskie tylko tubylcom, którzy nie mogą się obejść bez piór tych ptaków w uroczystościach plemiennych.