Dzierzbowik
Dzierzyk rdzawobrzuchy

Dzierzbiki

Dzierzbiki (Malaconotidae), to rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes). Rodzina ta obejmuje 7 rodzajów i ok. 48 gatunków. Dawniej dzierzbiki były zaliczane do rodziny dzierzb (Laniidae), gdzie stanowiły podrodzinę o nazwie Malaconotinae. niektórzy uważali również, że dzierzbiki spokrewnione są z wangami (Vangidae), a nawet z krępaczkami (Platysteiridae). Obecnie ornitolodzy skłaniają się ku temu, aby grupę dzierzbików zaliczyć do odrębnej rodziny o nazwie Malaconotidae.

Są to ptaki występujące w subsaharyjskiej Afryce w lasach, zadrzewieniach i na sawannach. Zwyczajami i budową ciała dzierzbiki przypominają dzierzby. Osiągają 14,5-27 cm długości. Mają zwykle masywniejszy dziób niż dzierzby. Upierzenie dzierzbików jest biało-czarne lub szare, albo też jaskrawo kolorowe z elementami zielonymi, żółtymi, czerwonymi i pomarańczowymi. Dzierzbiki mają miękkie, długie pióra na kuprze. Ptaki te zjadają owady, bezkręgowce i małe kręgowce. Swoich ofiar wypatrują siedząc na krzaku. Owady również zbierają z gałązek. Dietę mogą uzupełniać pokarmem roślinnym. Niektóre gatunki prowadzą bardzo skryty tryb życia. Samce niektórych gatunków (z rodzaju Dryoscopus) stroszą pióra na kuprze i w niższych partiach grzbietu tak, że wyglądają prawie jak kule. W ten sposób próbują zaimponować samicom i odstraszyć rywali. Dzierzbiki budują czarkowate gniazda na drzewach, pnączach lub krzakach i składają do 4 jaj. Obydwoje rodzice opiekują się potomstwem.





Dzierzbowik - Nilaus afer

Dzierzbowik należy do rodziny dzierzbików (Malaconotidae), rzędu wróblowych (Passeriformes) i jest jedynym gatunkiem z rodzaju Nilaus. W obrębie tego gatunku wyróżnia się kilka podgatunków różniących się barwą upierzenia. Dzierzbowik występuje w subsaharyjskiej Afryce z wyjątkiem zachodnich lasów deszczowych i południowej części Afryki Południowej. Dzierzbowiki dobrze czują się na suchych terenach zadrzewionych.

Jest to mały ptak o długości 12-15 cm. Dorosły samiec podgatunku nominatywnego (Nilaus afer afer) ma czarną koronę na głowie, białą brew i czoło oraz czarny pasek oczny. Grzbiet dzierzbowika jest czarny z żółtawo-brązową pręgą, ogon ma czarne pióra z białymi końcami i brzegami. Skrzydła też są czarne z żółtawą pręgą na barku. Dzierzbowik ma biały spód i czerwonawe boki. Samice są bardziej brązowe, o mniej rdzawych bokach.

Dzierzbowiki żyją zwykle samotnie lub w parach. Żyją na drzewach, na których łowią owady. Do życia dzierzbowik potrzebuje dużego terytorium (ok. 35 hektarów). Kiedy owady znajdują się w obfitości, dzierzbowiki żerują w mieszanych stadach z innymi gatunkami ptaków.

Gniazdo, dobrze ukryte w rozwidleniu gałęzi, jest czarkowatą konstrukcją zbudowaną z gałązek, trawy i pajęczyny i ozdobioną porostami. Samica zwykle składa 2 białawe, zielonkawe lub szarawe jaja z szarymi lub brązowymi plamkami. Oboje rodzice wysiadują jaja przez ok. 19 dni. Pisklęta pierzą się po ok. 22 dniach, ale samodzielność uzyskują dopiero po ok. 8 tygodniach. Ptaki te lubią śpiewać w duetach; śpiew zaczyna samiec, a samica mu odpowiada. Gatunek ten znany jest z tego, że niszczy swoje gniazda szczególnie wtedy, gdy jest czymś zaniepokojony.





Dzierzyk rdzawobrzuchy - Laniarius ferrugineus

Dzierzyk rdzawobrzuchy należy do rodziny dzierzbików (Malaconotidae), rzędu wróblowych (Passeriformes). Gatunek ten występuje w południowo-wschodniej Afryce, głównie w południowo-wschodnim Zimbabwe, wschodniej Botswanie i Mozambiku. Zasiedla gęsto podszyte lasy, zarośla namorzynowe, tereny zakrzewione i ogrody. W bardziej suchych regionach spotyka się go w nadrzecznych lasach. W obrębie tego gatunku wyróżnia się kilka podgatunków, różniących się wielkością i ubarwieniem.

Ptak ten osiąga długość ciała 20-22 cm i wagę ok. 60 g. Samiec ma czarne upierzenie z wierzchu od szczytu głowy aż do ogona. Ma białe prążki na skrzydłach i białe pióra w długim ogonie. Spód ma biały, podbrzusze, podogonie i boki ma czerwonawe. Dziób, oczy i nogi ma czarne. Przypomina trochę wyglądem dzierzbę białobarkową (Lanius collaris). Samica jest podobna do samca, lecz ma ciemnoszary wierzch ciała.

Dzierzyki rdzawobrzuche są płochliwe i często ukrywają się w gęstej roślinności. Pożywieniem ich są głównie owady chwytane na ziemi lub na niskich roślinach. Mogą również zjadać ślimaki i inne bezkręgowce oraz niewielkie kręgowce (w tym również pisklęta innych ptaków). Dietę uzupełniają nasionami i drobnymi owocami. Sygnały dźwiękowe dzierzyków rdzawobrzuchych są bardzo charakterystyczne, a śpiew ma ładną, fletową barwę. Samiec lubi śpiewać w duecie ze swoją partnerką. Ptaki te nie gromadzą się w stada. Spotyka się je pojedynczo lub w parach. Dzierzyki te są monogamiczne. Dopiero, gdy jedno z pary umiera, pozostałe szuka sobie nowego partnera.

Gniazdo, zbudowane głównie przez samicę, jest płytką czarką umieszczoną w gęstych krzakach. Samica składa zwykle 2 zielonkawo-białe, brązowo plamkowane jaja. Oboje rodzice wysiadują jaja przez 16-17 dni. Oboje też opiekują się potomstwem. Młode pierzą się po ok. 16 dniach. Do ok. 2% gniazd tych dzierzyków kukułka czarna (Cuculus clamosus - C. cafer) składa swoje jaja.




Ptasie osobliwości
Rząd wróblowe - Passeriformes