Koralnik
Kędziornik
Dzierzbowron

Trzaskacz czarnoczuby - Psophodes olivaceus

Nazwa rodzajowa wywodzi się z języka greckiego - psophodes - hałaśliwy. Ornitolodzy wciąż nie są zgodni, do której rodziny zaliczyć trzaskacze. Jedni zaliczają je do rodziny długobiegów (Eupetidae), a inni do pieszaków (Cinclosomatidae), jeszcze inni proponują stworzyć dla trzaskaczy oddzielną rodzinę o nazwie Psophodidae. Trzaskacz czarnoczuby występuje od północnej Wiktorii do środkowego Queenslandu. Na północy ptaki te zasiedlają gęste lasy deszczowe, natomiast bardziej na południe trzaskacze mogą występować w bardziej prześwietlonych lasach i na terenach zakrzewionych - najczęściej w pobliżu wody.

Trzaskacz czarnoczuby jest smukłym ptakiem wróblowym o długości ok. 26-30 cm i wadze 47-72 g. Jest to ptak oliwkowo zielony z jaśniejszym brzuchem, z czarną piersią i głową. Na głowie ma niewielki czarny czubek i białą plamę na policzku. Jego ogon jest długi, ciemny, oliwkowo-zielony z białym zakończeniem. Trzaskacz czarnoczuby ma brązowe tęczówki i czarny dziób. Samiec jest nieco większy od samicy. Tego ostrożnego ptaka łatwiej usłyszeć, niż zobaczyć.

Trzaskacz czarnoczuby należy do najbardziej niezwykłych śpiewaków na świecie. Seksualni partnerzy lubią śpiewać w duecie. Piosenkę zaczyna samiec dwuczęściowym śpiewem; pierwsza część zawiera przeciągły, czystotonowy gwizd, po którym następuje wybuchowe "trzaśnięcie", od którego ptak wziął swoją nazwę. Samica kończy duet śpiewając dwusylabową odpowiedź. Samiec trzaskacza wytwarza unikatowy "trzaskający" dźwięk przez bardzo szybkie śpiewanie narastającego lub opadającego gwizdu. Gwizd samca trwa zaledwie 0,1 sekundy przechodząc płynnie przez częstotliwości od 500 do 8000 Hz; niewiele odgłosów zwierzęcych ma tak szeroki zakres częstotliwości w tak krótkim odcinku czasu. "Trzaskający" dźwięk może być dodatkowo kształtowany przez odbicie fali dźwiękowej o wysokiej amplitudzie od liści lasu deszczowego, w którym trzaskacze znajdują swoje siedlisko. Chociaż wstępne nuty mogą mieć długość do 2,0 sekund i częstotliwość od 3000 do 4500 Hz, samiec może zmieniać zarówno ich długość, jak i wysokość. Wydaje się, że wysokość nuty wstępnej jest związana z rosnącym lub opadającym "trzaśnięciem". Śpiew samców jest raczej stały wewnątrz gatunku, natomiast odpowiedzi samic wykazują dużą zmienność. Samice tak bardzo lubią duety, że odpowiadają na śpiew innych samców, nie tylko swoich partnerów. Duety trzaskaczy czarnoczubych należą do najbardziej charakterystycznych dźwięków buszu wschodniej Australii. Ptaki najczęściej śpiewają wczesnym rankiem, chociaż zdarza się, że śpiewają w ciągu dnia, z niewielkim nasileniem w południe i o zachodzie słońca. Oto krótki przykład śpiewu trzaskacza czarnoczubego.





Koralnik (kokako) - callaeas cinerea

Koralnik jest leśnym ptakiem endemicznym, występującym tylko na Nowej Zelandii. Do rodziny Callaeidae należą jeszcze 2 gatunki: zagrożony wyginięciem kurobród siodłaty (Philesturnus carunculatus) i wymarły huia (Heteralocha acutirostris). Koralnik był niegdyś szeroko rozpowszechniony, ale sprowadzone przez osadników drapieżniki takie jak oposy, gronostaje, koty, szczury i myszy znacznie zmniejszyły populację koralników. Dodatkowo do zmniejszenia się populacji tych ptaków przyczynia się wycinanie lasów. Koralnik (kokako) występuje w dwóch podgatunkach: koralnik szary (Callaeas cinerea wilsoni) oraz koralnik płatkowy (Callaeas cinerea cinerea).

Koralnik jest niebieskoszarym ptakiem wróblowym z długimi nogami, krótkimi skrzydłami, długim ogonem i krótkim, zakrzywionym dziobem. Po obu stronach dzioba zwisają mięsiste korale, które łączą się pod szyją. Koralnik szary ma niebieskie korale; należy do ptaków zagrożonych wyginięciem. Koralnik płatkowy (z pomarańczowymi lub żółtymi koralami) można uważać za funkcjonalnie wymarły, ponieważ żyje tylko kilka starych samców tego podgatunku, więc ptaki nie mogą się rozmnażać. Koralniki mają do 45 cm długości i ważą ok. 230 g.

Kokako znany jest z pięknego, czystego, podobnego do organów głosu. Ten śpiew roznosi się na duże odległości. Pary lęgowe śpiewają w duecie przez niemal godzinę wczesnym rankiem. Do śpiewających ptaków dołączają się inne koralniki, tworząc swoisty, leśny chór. Para ptaków zajmuje teren ok. 8 hektarów, broni go śpiewem i przepędza z niego intruzów.

Koralnik jest słabym lotnikiem, rzadko przelatuje więcej niż 100 metrów. Woli skakać i biegać po lesie na swoich silnych, szarych nogach. Dieta koralnika składa się z liści (w tym liści paproci), kwiatów, owoców i bezkręgowców. Na ataki drapieżników najbardziej narażone są samice, ponieważ inkubacja i opieka nad potomstwem trwa 50 dni. Prowadzi to do przewagi samców, co w konsekwencji oznacza zmniejszenie populacji. A oto krótki przykład śpiewu koralnika.





Kędziornik - Prosthemadera novaeseelandiae

Kędziornik należy do rzędu wróblowych (Passeriformes) i do rodziny miodojadów (Meliphagidae). Jest gatunkiem endemicznym występującym na Nowej Zelandii i okolicznych wyspach. Kędziornik lubi szerokolistne lasy znajdujące się na wysokości mniejszej niż 1500 m n.p.m. Spotykany jest również w parkach i ogrodach. Są to ptaki osiadłe, chociaż zdarzają się niewielkie wędrówki. Zimą pojawiają się też w miastach.

Kędziornik ma ciemne, opalizujące upierzenie z brązowymi plamami na grzbiecie i bokach oraz biały kołnierzyk i kępki białych piór po bokach szyi, co sprawia wrażenie, jak gdyby ptak miał szelki. Na krótkich i szerokich skrzydłach kędziornika widnieją białe pasy. Kędziornik osiąga 27-32 cm długości. Samice są nieco mniejsze od samców - samce ważą do 120 g, a samice do 85 g.

Kędziorniki żywią się głównie nektarem kwiatów. Ich długi, zaopatrzony w pędzelkowatą końcówkę język doskonale nadaje się do zlizywania nektaru. Oprócz nektaru ptaki zjadają owoce i owady oraz (rzadziej) pyłek kwiatów i nasiona. Szczególnie lubią nektar lnu nowozelandzkiego - tęgosza mocnego (Phormium tenax). Zdarza się, że nektar tej rośliny fermentuje i lot kędziornika sprawia wrażenie, jakgdyby ptak był pijany. Kędziorniki są głównymi zapylaczami niektórych roślin, m.in. tęgosza mocnego. Ptaki te zapylają również inne rośliny. Swoimi dziobami sięgają do wnętrza zwiniętego kwiatu i szybkim skrętem powodują, że kwiat się otwiera, obsypując gwałtownie (w sposób wybuchowy) pyłkiem głowę ptaka pijącego nektar. Następnie ptak przenosi pyłek do wnętrza innego kwiatu, za co otrzymuje nagrodę w postaci smakowitego nektaru. W ten sposób roślina i ptak uzyskują korzyść. Roślina (zwinięty kwiat) chroni pyłek przed złą pogodą, a w dodatku jej pyłek zostanie przeniesiony na inny kwiat. Ptak, natomiast, zaspokaja głód wartościowym pokarmem. Kędziorniki podejmują niekiedy wędrówki (nawet do 20 km), zwłaszcza w zimie, aby dotrzeć do ulubionych roślin, a potem, na wiosnę powracają na miejsce gniazdowania.

Kędziorniki występują zwykle pojedynczo, w parach lub w niewielkich grupach rodzinnych. Przy obfitych źródłach pożywienia mogą gromadzić się w większych stadach razem z miodożerami szmaragdowymi, garlicami maoryskimi (nowozelandzkie gołębie) i szlarnikami rdzawobocznymi. W przypadku współzawodnictwa o te same źródła pożywienia, ustala się chierarchia między miodojadami, na której szczycie stoją kędziorniki przepędzające miodożery szmaragdowe (Anthornis melanura) i miodniki (Notiomystis cincta).

Samce kędziorników są bardzo agresywne, przepędzają małe i duże ptaki ze swojego terytorium, głośno łopocząc skrzydłami. Wydają przy tym wrzaski przypominające niekiedy głosy rozsierdzonych ludzi. Przy próbie odstraszenia intruza, żeby wydać się większe, kędziorniki stroszą pióra. Lot kędziorników jest głośny, ponieważ szybko machają krótkimi, szerokimi skrzydłami. Takie skrzydła są doskonale przystosowane do manewrowania w gęstym lesie. Kędziornniki wykonują też loty godowe - powtarzają wznoszenie się, a potem gwałtowne pionowe nurkowanie.

W sezonie lęgowym samica sama buduje gniazdo z gałązek, mchu i trawy i umieszcza je w rozwidleniu gałęzi drzewa lub krzaka. Składa zwykle 2-4 jaja (czasami 5) i wysiaduje je sama przez ok. 14 dni. Młode pierzą się po ok. 14 dniach. Obydwoje rodzice karmią potomstwo.

Ptak ten jest jednym z najlepszych śpiewaków na świecie. Kędziorniki uważa się za ptaki tak inteligentne jak papugi. Charakteryzują się również tym, że tak jak papugi potrafią naśladować dźwięki ludzkiej mowy. Ich rozległa skala dźwiękowa i niezwykłe możliwości obydwu komór aparatu głosowego pozwalają na tworzenie bardzo skomplikowanych pieśni. Śpiew, między czystymi tonami o różnej wysokości, może zawierać różnego rodzaju zgrzyty, szelesty, westchnienia, chichoty, skrzypienia, dźwięki podobne do kaszlu, kichania i chrząkania oraz takie, które trudno opisać. A oto krótki przykład śpiewu kędziornika.





Dzierzbowron

Dzierzbowron (Cracticus tibicen, syn. Gymnorhina tibicen) należy do rzędu wróblowych, podrzędu śpiewających i do rodziny ostrolotów (Artamidae). Ptaki te są blisko spokrewnione ze srokaczami. Zasiedlają Australię i Nową gwineę. Dzierzbowrony występują wszędzie tam, gdzie zadrzewienia przeplatają się z terenami otwartymi, włącznie z polami golfowymi. Można je spotkać w parkach, ogrodach, na łąkach i polach, pospolite są również w miastach.

Dzierzbowron jest dość silnym ptakiem o długości 37-43 cm, z mocnym, klinowatym dziobem w kolorach niebieskawym i czarnym. Upierzenie dzierzbowrona jest czarnobiałe, przy czym wzór upierzenia zmienia się w zależności od występowania. Kark, barki i nadogonie jest białe u samców i szare u samic. U większości australijskich populacji reszta ciała jest czarna. W Australii południowo-wschodniej, centralnej i na południowo-wschodnim krańcu oraz na Tasmanii grzbiet i kuper są całkowicie białe. Oczy dorosłych ptaków są kasztanowobrązowe.

Dzierzbowrony są ptakami osiadłymi i terytorialnymi. Prowadzą dzienny tryb życia. Żyją w rodzinnych grupach lub w stadach (do 24 osobników) i bronią swojego terenu przez wiele lat. Liczebność grupy uzależniona jest od zasobów żywności na danym terenie oraz od ilości dogodnych miejsc do nocowania i gniazdowania. Wiele energii dzierzbowrony zużywają na obronę własnego terytorium przed intruzami, w szczególności przed innymi dzierzbowronami. Rewir jest broniony przez wszystkich członków grupy. Gdy w polu widzenia pojawi się jakiś drapieżnik, ptaki pełniące straż wszczynają alarm zwołując innych członków stada. Ptaki otaczają drapieżnika ze wszystkich stron, dziobią go i biją, starając się go odpędzić na bezpieczną odległość.

Do zachowań agresywnych należą: stroszenie piór, głośne okrzyki, klapanie dziobami. Do zachowań znamionujących uległość należą na przykład niskie przysiady i ciche, proszące wołania. Oznaką poddania jest drżenie samych końców skrzydeł. Poza tym dzierzbowrony, w szczegulności młode, mogą przewracać się na grzbiet i ukazywać spód.

Młode ptaki lubią się bawić. Bawią się między sobą lub w grupie ze starszymi ptakami. Do zabawy mogą służyć patyki, kamyki lub kawałki drutu. Ptaki mogą je podnosić, ciągnąć i manipulować nimi i podawać je innym ptakom. Ptaki mogą też lecieć z piórem lub liściem, a inne ptaki go ścigają, próbując go chwycić za pióra ogona i ściągnąć go w dół. Ptaki mogą również skakać na siebie, a nawet prowadzić pozorowane walki. Zabawa może odbywać się nawet z innymi gatunkami ptaków takimi jak: słodniki (Entomyza cyanotis) i świergotki nowozelandzkie (Anthus novaeseelandiae).

Dzierzbowrony są wszystkożerne. Jedzą to co znajduje się na powierzchni ziemi lub tuż nad nią. Ich dieta obejmuje różne bezkręgowce, takie jak: dżdżownice, stonogi, ślimaki, pająki i skorpiony, a także różnorodne owady: karaluchy, mrówki, chrząszcze, ćmy i gąsienice oraz larwy. Zjadają również scynki, żaby, myszy i inne drobne zwierzęta, jak również ziarno, bulwy, figi i orzechy włoskie. Nauczyły się nawet zjadać trujące agi (ropuchy olbrzymie), przewracając je na grzbiet i zjadając ich spód. Dzierzbowrony kroczą po otwartym terenie, metodycznie szukając owadów i ich larw. Chodzą po ziemi a nie skaczą, ponieważ mają krótkie kości udowe i długie podudzia, Pozwala im to raczej na sprawne chodzenie niż bieganie. Ptaki są zdolne do krótkiego biegu podczas polowania na ofiarę. Ptaki wykorzystują swoje dzioby do sondowania gleby lub rozgrzebywaniakup szczątków w poszukiwaniu żywności. Mniejsze ofiary ptaki połykają w całości, a w przypadku pszczół i os, usuwają im żądła przed połknięciem. Ptaki podpatrują ludzi i często podejmują próby wchodzenia do otwartych domów, gdzie spodziewają się pożywienia.

Gniazdo jest platformą zbudowaną z patyków i gałązek z niewielką misą, której wnętrze wyścielone jest trawą, włosami i korą. W pobliżu siedzib ludzkich do budowy gniazda wykorzystywane są również sztuczne materiały. Gniazdo budowane wyłącznie przez samicę zwykle umieszczane jest na eksponowanym miejscu wysoko (15 m nad ziemią) w rozwidleniu drzewa. Gniazdo umieszczone jest zwykle na drzewie eukaliptusowym, ale może być założone również na sośnie, głogu i wiązie. Inne gatunki ptaków takie jak: buszówka żółtorzytna (Acanthiza chrysorhoa), wachlarzówka smolista (Rhipidura leucophrys), białoczółka brązowa (Aphelocephala leucopsis) i nieco rzadziej miodożer maskowy (Manorina melanocephala) gnieżdżą się na tych samych drzewach co dzierzbowrony. Pierwsze 2 gatunki budują swoje gniazda bezpośrednio pod gniazdami dzierzbowronów, a mały lamparcik strojny (Pardalotus striatus) może wykopać swoją norkę gniazdową nawet w samej podstawie gniazda dzierzbowrona. Gatunki te są tolerowane przez dzierzbowrony. Żłobianka (Scythrops novaehollandiae jest znanym pasożytem lęgowym we wschodniej Australii; dzierzbowrony wychowują obce pisklę, które ostatecznie pokonuje pisklę gospodarza. W jednym lęgu samica składa 2-4 owalnych, jasnoniebieskich lub zielonkawych jaj. Pisklęta wykluwają się synchronicznie po ok 20 dni po rozpoczęciu inkubacji. Jak wszystkie wróblowe pisklę dzierzbowrona jest gniazdownikiem i po wykluciu jest różowe, nagie i ślepe, z krótkim i szerokim dziobem oraz jasnoczerwonym gardłem. Oczy piskląt całkowicie otwierają się mniej więcej w dziesiątym dniu. Pisklęta okrywają się miękkimi puchowymi piórami na głowie, grzbiecie i skrzydłach w pierwszym tygodniu życia. Młode są karmione wyłącznie przez samicę, natomiast samiec karmi partnerkę. Przy wychowywaniu piskląt para dzierzbowronów korzysta z usług innych członków grupy, tzw. pomocników, dokarmiających i opiekujących się pisklętami. W małych grupach zachowanie to jest rzadkie lub nie występuje wcale. Młode są zdolne do samodzielnego odżywiania się w 3 tygodnie po opuszczeniu gniazda, jednak większość ptaków jest dokarmiana do szóstego miesiąca życia. Niektóre młode dopominają się o jedzenie jeszcze w ósmym a nawet w dziewiątym miesiącu życia, ale te błagania są ignorowane przez dorosłe ptaki. Pełne rozmiary młode uzyskują po pierwszym roku życia. Wiek, w którym młode ptaki opuszczają teren gniazdowania zależy od regionu i od agresywności dorosłych dominantów w stosunku do danej płci. Samce są zwykle przepędzane w młodszym wieku. Wiele ptaków opuszcza teren w wieku ok. roku.

Chociaż dzierzbowrony wydają się być oswojone, w okresie lęgowym mogą stawać się agresywne i atakują każdego intruza, w tym człowieka, który podszedł zbyt blisko miejsca gniazdowania. Ptaki (szczególnie agresywne są samce) mogą zaatakować pieszego w odległości 50 a rowerzystę - w odległości 100 m od gniazda.

Dzierzbowron jest jednym z najlepiej śpiewających australijskich ptaków o szerokim repertuarze sygnałów, z których wiele ma złożony charakter. Głosy tych ptaków mają fletową barwę. Nazwa gatunkowa "tibicen" pochodzi z łaciny i oznacza flecistę. Wysokość sygnałów może zmieniać się w zakresie czterech oktaw. Dzierzbowrony mogą naśladować ponad 35 rodzimych i introdukowanych gatunków ptaków, jak również psy i konie. Samotny dzierzbowron może cicho i melodyjnie szczebiotać, przy czym te skomplikowane, melodyjne szczebioty o wysokości 2-4 khz nie są słyszalne z daleka. Pieśni te, trwające aż do 70 minut, wyśpiewywane są częściej po zakończeniu sezonu lęgowego. Para dzierzbowronów często nadaje głośne, dźwięczne sygnały, żeby pokazać "kto tu rządzi" lub w celu obrony terytorium; jeden ptak rozpoczyna sygnał, do niego dołącza się drugi (czasami więcej ptaków). Ten głośny, jakby tryumfalny sygnał, często poprzedzony szczebiotem, ma wysokość 6-8 kHz i składa się z 4-5 elementów połączonych niewyraźnym szczebiotem. W tym czasie ptaki przyjmują specjalną postawę: zadzierają głowę, wypinają pierś i odchylają skrzydła w tył. Grupa dzierzbowronów śpiewa skróconą wersję powtarzanych tryumfalnych sygnałów tuż przed świtem (pieśń poranną) oraz o zmierzchu i po zachodzie słońca (pieśń wieczorną). Pisklęta i młode powtarzają krótkie, i głośne (80 dB), wysoko brzmiące (8 kHz) proszące wołania. Dzierzbowrony wytwarzają kilka wysoko brzmiących (8-10 kHz) alarmowych lub nakazujących zbiórkę okrzyków, gdy pojawi się intruz lub jakieś inne zagrożenie. Zarejestrowano również odrębne sygnały w przypadku zbliżania się orłów lub waranów. Oto krótki przykład głosu dzierzbowronów.




Ptasie osobliwości
Rząd wróblowe - Passeriformes